Çayönü Ören Yeri
Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde, Sesveren Pınarı Köyü sınırlarındaki Hilar Mağaraları mevkii bu yapıyı barındırır.
Üçtepe Ören Yeri
Diyarbakır’ın Bismil ilçesi Üçtepe Köyü bu ören yerine ev sahipliği yapar. Kazılarda arkeologlar Yeni Asur Dönemi’ne ait eserleri buldular. Ayrıca Hurri-Mitanni, Helenistik ve Roma dönemlerinden kalma önemli buluntular çıkardılar.
Diyarbakır Kalesi
İl merkezinde yükselen görkemli Diyarbakır Kalesi 5700 metre uzunluğa ve 12 metre yüksekliğe ulaşır. Yapısı ise kalkan balığını andıran bir plana sahiptir.
Kalenin dört kapısı ve seksen iki burcu var. Artuklu hükümdarı Melik Salih Memduh 1208 yılında Yedi Kardeş Burcu’nu inşa ettirdi. Bu burç bunlar arasında en önemlisidir. Kulede çift başlı kartal ve kanatlı aslan kabartmaları yer alır. Kitabesi ise bir kuşak gibi burcu çevreler. Romalılar kaleyi M.S. 349’da inşa ettiler. Yapı, İslami dönemlerdeki onarımlarla günümüzdeki halini aldı.
Malabadi Köprüsü
Diyarbakır-Batman karayolu üzerindeki köprü, 1147 yılında Artukoğulları döneminde yükseldi. Ortadaki büyük sivri kemerin ayakları sağlam kayalıklara oturur.
Kemerin her iki ucunda odalar yer alır. Mimarlar bu odaları nöbetçilerin beklemesi ve yolcuların dinlenmesi için tasarlamıştır.
Köprünün selyaranları üzerindeki nişlerde insan, hayvan ve güneş motiflerini görüyoruz.
Eski Malabadi Köprüsü günümüzde araç trafiğine hizmet etmese de Artuklu sanatının eşsiz bir örneği olarak tüm heybetiyle yaşamaya devam eder.